“Acımasız eleştiri” derken?

“Acımasız eleştiri” film eleştirmenlerine sıklıkla yöneltilen bir itham. Kullanışlı, pratik bir kalıp olduğundan altını doldurmaya ihtiyaç duymadan sarf ediliveriyor ve kolayca yayılıyor.

Öncelikle “acımasız eleştiri” diye bir şeyin aslında var olmadığını söylemek lazım. Film eleştirisinin derin ya da sığ olanı, samimi ya da hesapçı olanı, özgün ya da sıradan olanı olabilir, ama merhametlisi ya da acımasızı olmaz.

Bir diğer yanılgı da şu: “Acımasız eleştiri” lafını dillerine dolayanlar, eleştirmeni göklerdeki sözde mevkiinden alaşağı edip yere indirdiklerini sanıyorlar. (“Sen kim oluyorsun da zavallı filmi öyle acımasızca eleştiriyorsun?”) Sözlerinin arasına “kibir”, “ego” gibi kelimeleri sıkıştırınca iddialarını iyice güçlendirdiklerini de varsayıyorlar. Fena halde yanılıyorlar.

Sandıklarının aksine, eleştirmenin acımasızlığından dem vurmak onun acımakla acımamak arasında tercih yapabilecek biri olduğunu ima eder. Asıl bu tavır eleştirmeni seyirciyle yan yana oturduğu koltuktan alıp yukarı taşır. Oysa eleştirmen bir film hakkında tek, evrensel ve tarihe geçecek, o filmin kaderini belirleyecek bir hükmün sahibi değildir.

Daha önemlisi, “acımasız eleştiri” diye bir şey sinemanın doğasında vardır ama eleştirmenlerin yazılarında değil seyircilerin sözlerinde kendini gösterir. (Sinema yazarı ile sinema seyircisini ayrı “tür”ler olarak düşünmüyorum, derdimi anlatmak için böyle bir ayrıma başvuruyorum.)

Sürece kısaca bakalım: Kimi zaman bir, kimi zaman on yıl uğraşarak bir film yapılır. Bu filmlerde kimi zaman 10, kimi zaman 1000 kişi çalışır. Sonra film gösterime girer. İki seyirci salona gider, koltuğa oturur, 2 saat içinde filmi seyredip bitirirler. Çıkışta biri arkadaşına şöyle der: “Bu ne ya? Berbat bir şeydi.”

Her gün dünyanın dört bir yanında milyonlarca kişi tarafından icra edilen bir eleştiriden bahsediyorum. Bundan daha “acımasız”ını düşünebiliyor musunuz?

Ne var ki acımasız gibi görünmesi, doğal ve hatta haklı olmasını engellemiyor. Sinema ile seyircisi arasındaki bu asimetrik ilişki seyircinin en büyük gücü, sinemacının ise en büyük çaresizliği, daha doğrusu kaderidir.

Seyirci sinema gişelerinde bilet alıp “oy kullanarak” hangi filmi “seçtiğini” belirtir ve herkesin dikkatle takip ettiği seyirci/hasılat listeleriyle ilan edilen bu hüküm tarihe geçer. (Gerçi bu da bir filmin “iyi” olup olmadığını belirleyecek değildir.) Üstelik, yine kimilerinin sandığının aksine, hiçbir pazarlama çalışması, hiçbir eleştirmen, hiçbir sözde otorite seyircinin bu hakkını ve gücünü elinden alamaz.

O yüzden “yazı yazmayan seyirci”lere naçizane tavsiyem, “yazı yazan seyirci”lere hayali payeler biçmektense kendi sınırsız güçlerinin tadını çıkarmaları.

(Sinema, Şubat 2010)

Reklamlar

3 responses to ““Acımasız eleştiri” derken?

  1. bu yazıyı yazdığında ‘yazı yazmayan seyirci’ler, seyrettikleri film(ler)den ziyade ‘yazı yazan seyirci’leri acımasızca eleştirmekle mi meşguldüler? ve onlar kimlerdi? eleştiri hangi film(ler) üstüneydi? merak kediyi öldürürmüş napalım..

  2. Kimlerdi ve hangi vesileyle bunu söylemişlerdi, hatırlamıyorum. Ama “Çok acımasız eleştirmiş(siniz)” sıklıkla duyduğum bir laftır. Genelde beğenilen bir filmle ilgili olumsuz bir yazı yazıldığında başvurulan bir tabir.

  3. Çok üzücü; 10 yıl bir film çalışması yapılır ve seyircilerin üstünkörü eleştirmesi çokça acımasızca bir eleştridir. Aslında toplumlarda görülen en göze çarpanlar insanların “emeğe saygı”sızlıktan kaynaklanıyor sanırım bu filmin sanatını, vurgularını, temasını ve en çok neden, nasıl ve niçin yapıldığını bilmemesinden kaynaklanıyordur. yani biraz zihniyetsizlikten de olabilir. Sinemada emeği geçen herkesi selamlıyor ve onlar bizim göremediklerimizi gösteren birer bilginlerdir. Teşekkürler, saygılarımla

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s